Geleidingstijden

Uit ECGpedia
Ga naar: navigatie, zoeken

Vorige stap: Stap 2: Hartfrequentie | Volgende stap: Stap 4: Hartas


Auteur J.S.S.G. de Jong, MD
Co-Auteur P.G. Postema, MD
Moderator J.S.S.G. de Jong, MD
Supervisor
Lees meer over auteurschap op ECGpedia
De PQ tijd, QRS duur en het QT interval

De normale electrische ontlading van het hart begint in de sinusknoop, die zich boven in het rechter atrium bevindt. Via de atria gaat het signaal naar de AV (atrioventriculaire) knoop. De AV knoop geleidt relatief traag. Vervolgens gaat het signaal via de His bundel, naar de linker en rechter bundeltak en uiteindelijk via de Purkinjevezels naar de hartspiercellen van de ventrikels. Op het ECG is de snelheid waarop deze route doorlopen wordt te volgen door naar de geleidingstijden te kijken: de PQ tijd, de QRS duur en het QT(c) interval.

Voor de PQ tijd wordt bij voorkeur afleiding II of V1 gebruikt. Voor de QT wordt bij voorkeur afleiding II gebruikt. Als alternatief kan V5 gebruikt worden, indien de T golf niet goed te zien is in II. Voor de QRS duur wordt de afleiding gebruikt waar deze het breedst is.

Inhoud

De PQ tijd

PQ tijd 
De PQ tijd duurt van het begin van de boezemcontractie tot het begin van de kamercontractie
De opbouw van het PQ interval

De PQ tijd geeft aan hoe snel het electrisch signaal door de AV knoop (atrioventriculaire) wordt doorgegeven van de atria naar de ventrikels. Er wordt gemeten van het begin van de P top tot de eerste deflectie van het QRS complex (kan dus ook de R zijn).

Normale PQ tijd 
De normale PQ tijd ligt tussen de 0.12 en 0.20 seconde

Een verlengde PQ tijd is een teken van een verslechtering van het geleidingssysteem. Er wordt dan gesproken van een 1e, 2e of 3e graads AV blok.

Een korte PQ tijd komt voor bij het WPW syndroom waarbij er naast de normale AV knoop een tweede snellere verbinding bestaat tussen de atria en de ventrikels.

In het Engels wordt de PQ tijd aangeduid met het PR interval. Daarmee wordt hetzelfde bedoeld: van het begin van de P top tot de eerste deflectie van het QRS complex.

De QRS duur

QRS duur 
De QRS duur geeft aan hoe snel de ventrikels depolariseren. De QRS duur wordt gemeten vanaf het begin van de eerste deflectie na de p-top (positief of negatief) tot aan het J-punt.
J punt 
Het J punt is het punt waar de scherpe deflecties van het QRS complex overgaan in het ST segment.

De ventrikels depolariseren normaal gesproken binnen 0.10 seconde. Als ze er 0.12 seconde of langer over doen, spreek je van een geleidingsvertraging (linker bundeltakblok of rechter bundeltakblok). Een QRS tussen 0.10 seconde en 0.12 seconde kan passen bij milde geleidingsvertraging zoals een linker anterior hemiblok of linker ventrikelhypertrofie

Het QT interval

Het normale QT interval

Het QT interval begint bij het begin van het QRS complex en eindigt waar de raaklijn langs het laatste deel van de T golf de basislijn raakt. Klik op de afbeelding voor een vergroting
.
QT interval 
Het QT interval duurt vanaf het begin van het QRS complex (zie boven) tot het einde van de T golf.
Het einde van de T golf
Het einde van de T golf is het punt waar de steilste raaklijn langs de achterkant van de T top de basislijn kruist.[1]

De QT tijd geeft aan hoe lang het duurt tot de ventrikels zijn gerepolariseerd en dus weer klaar zijn voor een nieuwe hartslag. De normaalwaarde voor de gecorrigeerde QT tijd (QTc) is korter dan 450ms voor mannen en korter dan 460ms voor vrouwen. [2]

Het QT-interval omvat het QRS-complex, het ST-segment en de T-golf en vertegenwoordigt ventriculaire depolarisatie en repolarisatie. Een eventuele U golf is geen onderdeel van de QT tijd.

Bij een (ernstig) verlengde QT tijd duurt het lang voordat de hartspiervezels weer klaar zijn voor een nieuwe hartslag. Het kan dan voorkomen dat sommige vezels nog niet gerepolariseerd zijn, terwijl er wel al een hartslag 'aankomt'. Deze vezels kunnen vervolgens op een ongecontroleerd moment gaan depolariseren en zo aanleiding geven tot een Torsade de Pointes, een ventriculaire tachycardie.

Het corrigeren van de QT tijd voor de frequentie

Het QTc interval
Het QTc interval is het QT interval gecorrigeerd voor de hartfrequentie. De meest gebruikte formule hiervoor is de Bazett formule (zie onder).

Het lastige is dat de QT tijd korter wordt naarmate de hartslag sneller is. Daarom bestaat bij iedere hartfrequentie een eigen maximale QT tijd. Dit probleem is op te vangen door de QT tijd te corrigeren voor de hartfrequentie (QTc). Hiervoor wordt over het algemeen de fomule van Bazett gebruikt:

Met de formule van Bazett bereken je de QTc tijd: de QT tijd gecorrigeerd voor de hartfrequentie

Bij een RR interval van 1 seconde (hartfrequentie 60/min) is QTc=QT

Met de QTc calculator op deze pagina is de QTc tijd makkelijk uit te rekenen.

Op moderne ECG's staat de QTc aangegeven. Het omrekenen van QT naar QTc gaat altijd goed, tenzij de hartfrequentie verkeerd gemeten wordt. Het apparaat maakt wel vaak fouten bij het bepalen van de QT tijd. Het is dus belangrijk dit te controleren. Als de QT goed is gemeten door het apparaat, zal de QTc ook correct zijn.

Voor de QT tijd (dus niet gecorrigeerd voor de frequentie) is het lastig om een normaalwaarde aan te geven, aangezien die afhankelijk is van de hartfrequentie. De volgende formule geeft een indicatie voor de normaalwaarde:

Het correct meten van de QT tijd

Stapsgewijze benadering voor het correct meten van de QT tijd
  1. Gebruik afleiding II. Als alternatief kan V5 gebruikt worden, indien de T golf niet goed te zien is in II.
  2. Trek een lijn door de basislijn (Dit is de lijn tussen de T golf en de volgende p-golf of als die afwijkend is het PQ segment)
  3. Trek een raaklijn langs het steilste deel van het einde van de T golf. Als de T golf twee positieve toppen heeft (zoals bij een kameel), kies dan de hoogste top. Is de T golf bifasisch (met een positieve en negatieve golf), kies dan het einde van de hoogste golf.
  4. Het QT interval begint bij het begin van het QRS interval en eindigt waar de raaklijn en de basislijn kruisen.
  5. Als de QRS duur langer is dan 120ms moet de QRS duur langer dan 120ms van de QT tijd afgetrokken worden (dus QT=QT-(QRS duur-120ms), bijvoorbeeld QRS duur 160ms met een QT tijd 450ms, de juiste QT tijd is dan 450ms - (160ms - 120ms) = 410ms)
  6. Bereken de gecorrigeerde QT tijd (QTc) volgens Bazett: Formule QTc.png

Voorbeelden van het meten van een lastige QT tijd

Oorzaken van een verlengde QT tijd

  • Medicatie (o.a. anti-arrithmetica, tricyclische antidepressiva, phenothiazines, zie Torsades.org)
  • Erfelijk lange QT syndroom (LQTS)
  • Cerebraal (subarachnoidale bloeding, CVA, trauma)
  • Post infarct

Korte QT syndroom

Er bestaat ook een zeldzame vorm van korte QT syndroom, waarbij de QTc < 300ms is. Ook hierbij treedt plotselinge hartdood op.[3]

Referenties

  1. LEPESCHKIN E and SURAWICZ B. The measurement of the Q-T interval of the electrocardiogram. Circulation 1952 Sep; 6(3) 378-88. pmid:14954534. PubMed
  2. Rautaharju PM, Surawicz B, Gettes LS, Bailey JJ, Childers R, Deal BJ, Gorgels A, Hancock EW, Josephson M, Kligfield P, Kors JA, Macfarlane P, Mason JW, Mirvis DM, Okin P, Pahlm O, van Herpen G, Wagner GS, and Wellens H. AHA/ACCF/HRS recommendations for the standardization and interpretation of the electrocardiogram: part IV: the ST segment, T and U waves, and the QT interval: a scientific statement from the American Heart Association Electrocardiography and Arrhythmias Committee, Council on Clinical Cardiology; the American College of Cardiology Foundation; and the Heart Rhythm Society: endorsed by the International Society for Computerized Electrocardiology. Circulation 2009 Mar 17; 119(10) e241-50. doi:10.1161/CIRCULATIONAHA.108.191096 pmid:19228821. PubMed
  3. Gaita F, Giustetto C, Bianchi F, Wolpert C, Schimpf R, Riccardi R, Grossi S, Richiardi E, and Borggrefe M. Short QT Syndrome: a familial cause of sudden death. Circulation 2003 Aug 26; 108(8) 965-70. doi:10.1161/01.CIR.0000085071.28695.C4 pmid:12925462. PubMed
  4. Bazett HC. An analysis of the time-relations of electrocardiograms. Heart 1920;7:353-370.